Podobnie jak w zeszłym roku, wracam do dwóch artykułów o środkach do walki z warrozą z lipca i września tego roku. Chciałbym zakończyć cały rok pszczelarski rozważając podstawowe wnioski i zasady w niekończącej się walce z tym podstępnym pasożytem. Dziś skupię się na okresie od pobrania zimowego osypu aż do ewentualnego leczenia rodzin pszczelich do 15 kwietnia.
Archiwalny opis czeskiej praktyki pszczelarskiej, odwołujący się do ZO ČSV i ówczesnych środków weterynaryjnych. Podane terminy i preparaty należy odczytywać w tym kontekście.
Celem jesiennego leczenia rodzin pszczelich jest ograniczenie liczby samic roztocza Varroa destructor w zimującej rodzinie do minimum, najlepiej do pojedynczych przypadków. Skuteczność tego działania ma nam pokazać badanie zimowego osypu. Wynikiem jest średnia liczba roztoczy znalezionych w zimowym osypie na rodzinę w pasiece. Aby uzyskać obiektywny wynik tego badania, należy przede wszystkim:
Około tydzień po ostatnim leczeniu w grudniu oczyścić tackę zakrywającą całą powierzchnię dna z wcześniejszych osypów;
Minimum po 4 tygodniach, tj. w styczniu, z tacki zamiata się cały osyp i pozostawia do wyschnięcia, jeśli tacki z osypem są mokre, należy je wyjąć i pozostawić do wyschnięcia poza ulem;
Osyp przesiewa się przez siatkę o oczkach około 4x4 mm;
Cały osyp z tacki wkłada się do przewiewnego opakowania i wraz z odpowiednimi formularzami najpóźniej do 15 lutego wysyła się do laboratorium na badanie, co zazwyczaj organizuje lokalny ZO ČSV;
Po otrzymaniu wyników i w przypadku obecności powyżej 3 roztoczy na rodzinę według opisanej metody należy najpóźniej do 15 kwietnia stosować M-l AER na zasklepiony czerw, a następnie fumigację preparatem Varidol 125 mg. Szczegółowe informacje zawarte są w Metodyce zdrowia zwierząt gospodarskich i szczepień na dany rok oraz w instrukcjach stosowania leków.
Podczas pobierania osypu warto „przeczytać” tacki. Dostarczą one przydatnych informacji o stanie rodziny pszczelej – jej sile, ilości zapasów itp. Jeśli chcemy poznać sytuację związaną z nosemozą, musimy zebrać zimowe martwe pszczoły do badań. Przy pobieraniu osypu eliminujemy fragmenty, części tacek z drobnymi strzępami (np. z polistyrenu, papieru), które utrudniają badanie próbek metodą flotacyjną. Jeśli używamy tacek z tworzywa sztucznego, często mamy do czynienia z kałużami wody lub kawałkami lodu. Dlatego lepiej jest używać tacek z grubego papieru jednostronnego. Tacki z kilkoma warstwami tektury rozklejają się z powodu wilgoci.
Dlaczego oddajemy cały osyp z rodziny pszczelej?
Wynikiem badania ma być całkowita liczba samic roztoczy na rodzinę pszczelą, uśredniona na całą pasiekę. Jeśli zdarzy się, że część osypu „zdmuchnie wiatr” z tacki podczas pobierania próbek lub dojdzie do lotu pszczół w ciągu 4 tygodni przed pobraniem próbek, wynik musimy skorygować przez mnożenie współczynnikiem 1,5 lub 2, co da nam w przybliżeniu rzeczywisty stan. Musimy pamiętać, że na jednego roztocza znalezionego na tacce przez 4 tygodnie przypadają jeszcze około dwadzieścia wewnątrz rodziny pszczół. W ciągu sezonu każdy roztocz może się rozmnożyć w sprzyjających warunkach nawet 150-krotnie. Nie lekceważcie wyników badań na swojej pasiece i w okolicy!
Nanoszenie emulsji należy przeprowadzić jak najwcześniej, aby nie zaaplikować jej na więcej niż 10 dm² zasklepionego czerwiu. Jeśli zasklepionego czerwiu jest więcej, należy go z higienicznych przyczyn wyciąć. Następna fumigacja jest ważna, kiedy powierzchnie czerwiu są minimalne, obie metody się uzupełniają. Nanoszenie emulsji zabija roztocza pod wieczkiem komórki, fumigacja roztocza na pszczołach.
Podczas nanoszenia emulsji postępujemy zgodnie z instrukcją. Na 50 ml (50 cm³) wody dodajemy 5 kropli preparatu M-l AER, co tworzy emulsję. Jeśli będziemy wykonywać zabieg w większej liczbie rodzin pszczelich, przygotowujemy emulsję z 100 ml wody i 10 kropli preparatu. Liczba rodzin pszczelich, które możemy leczyć z jednej butelki, zależy głównie od powierzchni czerwiu w leczonych rodzinach pszczelich. Emulsję nanosi się na wieczka plastrów najlepiej płaskim pędzlem o szerokości 4-5 cm z miękkim włosiem.
Pędzel wycieramy o brzeg naczynia tak, aby emulsja nie skapnęła. Pociągnięcia prowadzimy po wieczkach najlepiej w dwóch prostopadłych kierunkach, wieczka muszą się błyszczeć. Jeśli pędzel będzie zbyt mokry, przy przechodzeniu nad otwartym czerwiem w sąsiedztwie zamkniętego, możemy zamoczyć otwarty czerw kroplami emulsji i go zabić. Emulsję można nanosić nawet przy temperaturach poniżej 10°C, można ją połączyć z fumigacją. Jest to uzasadnione, gdyż emulsja może rozproszyć potencjalny zgrupowany kłąb pszczół.
Leczenie emulsją można również przeprowadzać w przypadkach, gdy wynik badania osypu jest niższy niż 3 roztocza na rodzinę pszczelą. Powtarzam, że ewentualne nanoszenie emulsji na zasklepiony czerw na wszystkich pasiekach w danym obszarze wynika w opisywanym systemie z nadzwyczajnych środków weterynaryjnych wydanych przez właściwy regionalny organ weterynaryjny. Nanoszenie emulsji na czerw jest bardzo skuteczne w walce z warrozą.
Po 15 kwietnia aż do miodobrania można stosować tylko preparaty z kwasem mrówkowym. W ewentualnym wiosennym leczeniu preparatami z kwasem mrówkowym należy pamiętać, że rodziny pszczele wiosną są znacznie bardziej wrażliwe na działanie kwasu niż jesienią.
Dr. Ing. František Kamler
