Pszczelarstwo stale się rozwija, a jednym z nowoczesnych trendów, który wywołuje dyskusję, są ramki plastikowe. Doświadczenia poszczególnych pszczelarzy są jednak różne. W tym artykule podsumujemy zarówno pozytywne opinie od pszczelarzy, którzy używają ich długoterminowo i z powodzeniem, jak również przypomnimy krytyczne poglądy tych, którzy napotkali problemy z używaniem ramek plastikowych. Tradycyjne pszczelarstwo od zawsze trzymało się sprawdzonego drewna i woskowych węz.
Dlaczego w ogóle używać ramek plastikowych?
W ostatnich latach jednak część hodowców pszczół skłania się raczej ku ramkom plastikowym, które obiecują szereg korzyści, takich jak łatwiejsza konserwacja, łatwa manipulacja i oszczędność czasu podczas pracy. Najczęstszą motywacją jest próba ułatwienia sobie pracy, uniknięcia drutowania, naciągania drutów i aplikacji węz. Ramki plastikowe są już gotowe do użycia – wymagają tylko nawoskowania, dzięki czemu odpada część rutynowych czynności. Odpadają również problemy z wykrzywianiem woskowych węz przy wyższych temperaturach. Jaka jest jednak praktyka i doświadczenia długoterminowych użytkowników?
Nanoszenie wosku na ramki plastikowe
W przypadku ramek plastikowych konieczne jest zapewnienie nawoskowania powierzchni, aby pszczoły chętnie je przyjęły. Istnieją dwa główne sposoby – smarowanie woskiem za pomocą pędzla lub wałka, lub zanurzanie ramek w rozgrzanej mieszaninie wosku i wody.
Smarowanie pędzlem i wałkiem
Przy smarowaniu pędzlem praca jest dość powolna i męcząca. Lepsze wyniki osiągają pszczelarze używający specjalnego wałka (typowo poliakrylowego lub moltoprenu przeznaczonego do płyt gipsowo-kartonowych). Ciepły wosk dzięki wałkowi równomiernie rozprowadza się po komórkach. Niektórzy pszczelarze potwierdzają, że potrafią nawoskować jedną stronę ramki jednym starannym pociągnięciem wałka.
Nawoskowanie przez zanurzanie w mieszaninie wosku i wody
Niektórzy preferują maczanie ramek w rozgrzanej mieszaninie wody i wosku, gdzie wosk jest roztopiony na powierzchni gorącej wody (temperatura około 80–90 °C). Po zanurzeniu ramka równomiernie pokrywa się cienką woskową warstewką. Pszczelarze potwierdzają, że ten sposób jest szybszy, ale ma większe zużycie wosku niż aplikacja wałkiem.
Przyjmowanie ramek przez pszczoły
Wielu pszczelarzy potwierdza, że w pierwszym roku po zastosowaniu ramek plastikowych często pojawia się problem z ich przyjęciem. Ramki nawoskowane czysto dziewiczym woskiem były przyjmowane dobrze, przy ramkach natartych gorszej jakości lub starszym woskiem pojawiły się problemy. Przy ponownym użyciu ramek w kolejnych sezonach były już bez problemu przyjmowane.
Ramki plastikowe często pszczelarze polecają szczególnie do nadstawek miodowych. Pszczołom bardzo dobrze buduje się na dziewiczych ramkach plastikowych, a miód bywa czystszy, ponieważ ramki nie są skażone koszulkami po czerwiu.
Czyszczenie i ponowne użycie ramek plastikowych
Przy czyszczeniu już używanych ramek plastikowych pszczelarze najczęściej używają myjki wysokociśnieniowej (karcher), która doskonale usuwa wosk i koszulki. Niektórzy polecają udostępnienie ramek najpierw barciakom, aby usunęły większość pozostałości. Ta metoda jednak powoduje znaczną utratę wosku.
Problemy z deformacją ramek plastikowych
Jedną z wad ramek plastikowych może być ich deformacja. Szczególnie ramki pierwszej generacji są według doświadczeń pszczelarzy bardziej podatne na wykrzywianie. Deformację producenci starają się rozwiązać zmianą technologii lub sposobów składowania i manipulacji.
Ramki można naprawić poprzez podgrzanie w gorącej wodzie i następne przełożenie i obciążenie drewnianymi deskami. Jest to jednak proces czasochłonny.
Dodatkowe zalety użytkowe
Ramki są dostępne w różnych kolorach, między innymi białym i czarnym. Część użytkowników chwali ich wytrzymałość podczas pracy w wyższych temperaturach, choć opisane wcześniej doświadczenia z deformacją pokazują, że oceny zależą od modelu i sposobu użytkowania.
Początkowa inwestycja jest wyższa, ale wieloletnie użytkowanie i brak konieczności corocznego kupowania węzy mogą poprawiać opłacalność. Pszczelarze doceniają też mocniejszą konstrukcję podczas wirowania miodu: plastry trudniej łamią się lub wyginają przy wyższych obrotach miodarki.
Szczegóły woskowania i przechowywania
Warstwa wosku powinna być cienka, z wyraźnie widocznymi krawędziami komórek. Zbyt gruba powłoka może utrudniać prawidłową budowę. Ponowne woskowanie wiąże się z dodatkowym czasem i zużyciem wosku.
Po czyszczeniu szpachlą mogą pozostawać koszulki larwalne i pyłek. Pszczoły potrafią usunąć część pozostałości po zwróceniu ramki do ula, ale podczas przechowywania zanieczyszczenia przyciągają barciaki. Ramki należy chronić przed długotrwałym bezpośrednim nasłonecznieniem. Użytkownicy zgłaszają także deformacje po niewłaściwym użyciu gorącej wody lub pary, zwłaszcza w tańszych modelach.
Jak rozpocząć pracę z ramkami plastikowymi?
W większych gospodarstwach standaryzacja ramek może usprawnić pracę. Warto jednak zacząć od niewielkiej liczby sztuk i zdobyć własne doświadczenie przed zmianą wyposażenia całej pasieki.
Wykorzystane źródła:
-
Doświadczenia użytkowników z dyskusji na Forum Pszczelarskim
-
Osobiste doświadczenia profesjonalnych i hobbystycznych pszczelarzy, które pojawiły się w publicznych dyskusjach na temat ramek plastikowych.
