Jednym z kluczowych problemów we współczesnym pszczelarstwie jest walka z roztoczem Varroa destructor, który powoduje poważną chorobę pszczół – warrozę. Długotrwałe stosowanie tych samych leków może jednak prowadzić do powstania oporności u tego szkodliwego roztocza.
Czym jest tau-fluwalinat i gdzie jest powszechnie stosowany?
Tau-fluwalinat należy do grupy pyretroidów wykorzystywanych w lekach przeciwko roztoczom Varroa destructor w rodzinach pszczelich. W Republice Czeskiej ta substancja czynna występuje na przykład w następujących preparatach:
- Gabon PF 90
- M1-AER
- MP-10 FUM
Powstanie oporności i jej wykrywanie
Przy powtarzającym się lub nieprawidłowym stosowaniu tau-fluwalinatu może dojść do powstania oporności. Oporność przejawia się zmianą w białkowej strukturze kanału sodowego roztocza, a konkretnie w wyniku mutacji L975V. Kanał sodowy, którego funkcjonalność jest zakłócana przez preparat tau-fluwalinat w normalnych okolicznościach, przy powstaniu tej mutacji ulega zmianie i lek traci swoją skuteczność.
Zasada powstania oporności
Kanał sodowy to białko umożliwiające komórkowy transport jonów sodu, który jest krytyczny dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego roztocza. Tau-fluwalinat, podobnie jak inne pyretroidy, wiąże się z tym kanałem, blokując przepływ jonów, w wyniku czego roztocz ginie. Jeśli jednak dojdzie do mutacji punktowej, preparat traci zdolność wiązania się z kanałem sodowym, roztocz przeżywa i przekazuje tę genetyczną oporność kolejnym pokoleniom.
Jak reagować, gdy tau-fluwalinat przestaje działać?
Jeśli podejrzewasz, że w twoich rodzinach pszczelich tau-fluwalinat nie działa (na przykład mały lub żaden opad roztoczy po aplikacji preparatu Gabon), wykonaj test weryfikacyjny:
- Sprawdź naturalny opad warrozy po włożeniu pasków Gabon (idealnie po 1–2 dniach).
- Przy niskim lub żadnym opadzie zastosuj preparat Formidol (kwas mrówkowy, wobec którego nie odnotowano oporności). Jeśli następnie nastąpi silniejszy opad, potwierdza się oporność roztoczy na tau-fluwalinat.
- W dotkniętej pasiece konieczne jest całkowite przejście na inne substancje czynne przynajmniej na dwa lata, aż zmniejszy się udział opornych roztoczy.
Zalecane alternatywne leki i preparaty bez ryzyka oporności na tau-fluwalinat
Dla wykluczenia oporności i ochrony rodzin pszczelich oferujemy alternatywne środki oparte na innej substancji czynnej – tymolu:
Apiguard 25% Gel
- Forma: Żel zawierający substancję czynną tymol
- Zasada działania: Powoli wyparowuje substancja czynna, działająca przeciwko Varroa
- Dawkowanie: Zwykle 2 płytki na jedną rodzinę pszczelą
- Zalety: Skuteczny także przeciwko roztoczom opornym na pyretroidy
- Wady: Wyrazisty i nieprzyjemny aromat tymolu
- Producent: LALEHAM HEALTH AND BEAUTY LIMITED Wielka Brytania
- Dostępność: Sprzedaż wolna
Thymovar 15 g paski
- Forma: Paski zawierające tymol
- Zasada działania: Odpędzają i likwidują roztocze przez wyparowywanie tymolu
- Dawkowanie: 1–2 paski na rodzinę pszczelą, maks. dwukrotnie w sezonie
- Zalety: Działanie także na oporne populacje Varroa destructor
- Wady: Intensywny zapach tymolu
- Producent: Andermatt BioVet GmbH, Niemcy
- Dostępność: Sprzedaż wolna
Rozsądne i rotacyjne stosowanie preparatów leczniczych
Ważne jest przemienne stosowanie leków z różnymi substancjami czynnymi i konsekwentne przestrzeganie instrukcji ich prawidłowego użycia.
Regularna kontrola twoich rodzin pszczelich i wczesna reakcja na ewentualne zmiany skuteczności preparatów chroni twoje pszczoły i ogólny stan zdrowotny rodzin pszczelich na dłuższy czas.
