Kiedy mówimy o rojeniu pszczół, jest to sposób ich rozmnażania, który zapewnia pszczołom zachowanie gatunku. Dochodzi do niego w sposób całkowicie naturalny i jest charakterystyczną cechą społeczności pszczół.
Przyczyny i przebieg rojenia
Rojenie występuje zawsze z kilku powodów. Może to być na przykład przegrzanie ula, dysproporcja między otwartym a zasklepionym czerwiem, najczęściej jednak chodzi o brak przestrzeni w ulu. Kiedy tak się dzieje, pszczoły zmieniają swoje zachowanie i zaczynają budować komórki dla przyszłych matek, czyli zawiązki mateczników. Te komórki matka wypełnia złożonymi zapłodnionymi jajami. W normalnych warunkach z tych jaj powstają robotnice. Po złożeniu ich w matecznikach powstaje jednak nowa matka, która po wykluciu musi zabić inne mieszkanki mateczników, które również mogłyby być matkami, a więc jej konkurentkami. Pszczoły dobrze dbają o jej pokarm, dostarczając jej nawet nadmiar mleczka pszczelego. Podczas gdy pszczoły karmią nową matkę, przestają się troszczyć o starą i jej nie karmią. To sprawia, że stara matka nie jest już zdolna do składania jaj, traci na wadze i znów staje się zdolna do lotu. W tym czasie powoli zbliża się do wylotu ula, gdzie czeka na swoją szansę, by wylecieć i opuścić ul.
Kiedy dojdzie do zasklepienia matecznika, oznacza to, że rodzina pszczela jest w pełni gotowa do rojenia. Rojenie najczęściej ma miejsce w słoneczną i ciepłą pogodę, zazwyczaj w południe. Zanim jednak pszczoły wylecą z ula, napełniają swoje wola miodowe. Te zapasy zapewnią im później pożywienie na drogę. Potem nic już nie stoi na przeszkodzie, aby pszczoły opuściły ul. Wylatują na czele ze starą matką, która jednak nie lata zbyt dobrze, więc osiadają na przykład na gałęzi w pobliżu ula. Pierwszy rój opuszczający ul ze starą matką nazywa się pierwakiem. W rodzinie macierzystej pozostają mateczniki, z których wygryzą się młode matki. Następnie pszczoły roją się już z nowymi matkami, które są zdolne do szybszego i bardziej zwinnego lotu niż stara matka, mogą także latać dalej. Kolejne roje nazywa się porojami.
Podczas rojenia pszczoły gromadzą się wokół matki, tworząc grono rojowe, w którym mogą pozostać nawet dzień lub dwa. Inne pszczoły, zwane zwiadowcami, mają za zadanie znaleźć dla roju nowe miejsce do osiedlenia. Badają otoczenie, szukając jak najdogodniejszej dziupli, komunikują się między sobą i wspólnie wybierają najlepszą możliwość. Tam udaje się cały rój i osiedla się.
Ostrożność w pobliżu roju
Pszczoły w gronie rojowym często zachowują się spokojnie: nie bronią jeszcze gniazda i mają zapas pokarmu w wolach. Nie oznacza to jednak, że nie mogą użądlić. Rój najlepiej obserwować z bezpiecznej odległości i nie niepokoić go. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby uczulone na jad.
Jeśli rój osiądzie w ogrodzie, nie dopuszczaj do niego dzieci. O bezpieczne zebranie roju można poprosić pobliskiego pszczelarza.
Rojenie pszczół w dzisiejszych czasach
W dzisiejszych czasach dla większości pszczelarzy rojenie jest zjawiskiem niepożądanym, ponieważ obniża zyski z pasieki, dlatego starają się mu zapobiegać. Pszczelarz stara się ograniczyć rojenie, na przykład poprzez odpowiednie zabiegi w pasiece lub także wybór i hodowlę ras pszczół, które nie mają zbyt dużej skłonności do rojenia. Jednak wciąż może dojść do rojenia, ponieważ mimo wysiłków to wciąż pozostaje naturalną i instynktowną cechą rodziny pszczelej. Niektórzy pszczelarze wykorzystują schwytane roje do powiększania pasieki. Trzeba przy tym uwzględnić ryzyko przenoszenia chorób przez pszczoły. Jeśli jednak pszczelarz nie przeoczy powstających mateczników w swoim ulu, powinien skutecznie zapobiec rojeniu.
