Pszczoły zwykle atakują, gdy są czymś poruszone. Na przykład, gdy są niepokojone przez owady (mrówki, osy) lub przez niektóre ptaki i gryzonie. Niekiedy powodem może być działalność ludzka, na przykład kosiarki, pilarki, naruszanie ich domów lub wycinka lasów. W pszczelim społeczeństwie istnieją tzw. strażniczki, które pilnują u wejścia do ula i dają sygnał do ataku. Nie należy traktować czasu spędzonego przed wylotkiem jako gwarancji bezpieczeństwa. Manipulacja ulem również może wywołać reakcję obronną. Pierwszym ostrzegawczym sygnałem jest bzyczenie, a jeśli intruz nie ustąpi, następuje użądlenie.
Najbardziej wrażliwe są pszczoły wiosną i poza okresem miodobrania, dlatego nie zaleca się ich drażnić. Jeśli dojdzie do użądlenia, należy pamiętać, że żądło pszczoły zawiera jad.
Jad pszczeli
Jad pszczeli jest produkowany przez gruczoły, które posiadają robotnice. Do jego wytworzenia potrzebna jest białkowa pożywka. Są jednak zdolne do przekształcania produktów ubocznych powstałych przy przetwarzaniu nektaru w jad. Gruczoł jadowy posiada również pszczela matka, która używa go w walce z inną matką.
Skład jadu
Jad składa się w przybliżeniu z 65% wody, 27% białek i 8% innych substancji. Jad nie ma stałego składu chemicznego, a jedną z głównych jego składowych jest melityna. Melityna jest bezbarwną substancją o przyjemnym zapachu. Jad pszczeli wpływa na układ nerwowy, obniża ciśnienie krwi i powoduje rozpad czerwonych krwinek. Może spowodować wstrząs i stan gorączkowy. W miejscu użądlenia powstaje obrzęk i ostry ból. U niektórych osób może dojść do utraty przytomności.
Pierwsza pomoc po użądleniu
Usuń pozostawione żądło, ostrożnie zeskrobując je w bok paznokciem lub krawędzią karty. Umyj miejsce wodą z mydłem. Na obrzęk przyłóż zimny okład przez około 20 minut; lód owiń tkaniną. Nie drap skóry. W doborze środka na świąd lub ból może pomóc farmaceuta.
Przy duszności, obrzęku języka lub gardła, trudnościach w połykaniu, silnych zawrotach głowy albo utracie przytomności natychmiast wezwij pomoc pod numerem 112. Mogą to być objawy anafilaksji. Jeśli poszkodowany ma przepisany autowstrzykiwacz adrenaliny, należy go zastosować zgodnie z instrukcją. Nie należy zastępować tego postępowania samym lekiem przeciwhistaminowym.
Pilnej oceny medycznej wymaga również użądlenie w jamie ustnej lub gardle, w okolicy oka, pogarszanie się objawów albo liczne użądlenia. Osoby, które wcześniej miały ciężką reakcję, powinny kierować się indywidualnym planem postępowania uzgodnionym z lekarzem.
Toksyczność jadu pszczelego
Podane w pierwotnym tekście szacunki dawki śmiertelnej i liczby użądleń nie wyznaczają bezpiecznej granicy. Nasilenie reakcji zależy od indywidualnej wrażliwości i okoliczności zdarzenia; ciężka reakcja alergiczna może wystąpić także po pojedynczym użądleniu.
Jak uniknąć użądlenia przez pszczoły
- Słodkie rzeczy, takie jak przejrzałe owoce, napoje gazowane itp., przyciągają głównie osy.
- Unikaj nadmiernych ćwiczeń na świeżym powietrzu. Pot ludzki przyciąga pszczoły i osy.
- Nie zabijaj żadnej osy ani pszczoły.
- Unikaj uli i innych miejsc, gdzie przebywają pszczoły.
- Nie zaleca się noszenia jaskrawych ubrań.
