Marzec to czas kontroli zapasów i rozwoju czerwiu, usuwania uszkodzonych plastrów oraz przygotowania rodzin do wiosny. Autor opisuje także wychów trutni, zapewnienie pyłku i wody oraz konserwację drewnianych części uli.
Wiosenne zwalczanie warrozy w opisanej praktyce czeskiej
Uwaga redakcyjna: tekst źródłowy podaje niespójny próg wykonania zabiegu — raz mówi o co najmniej trzech roztoczach w ulu, a dalej o obecności roztoczy w ponad trzech rodzinach. Nie pozwala to jednoznacznie ustalić wskazania do leczenia. Poniżej zachowano opis metody autora z kalendarza na marzec 2024 r.; nie stanowi on informacji o obecnie obowiązujących polskich przepisach.
Natarcie komórek czerwiowych: Do 0,5 dl wody dodajemy 5 kropli preparatu M 1-AER (butelka z czerwonym paskiem). Do cienkiego patyka przymocowujemy kawałek gąbki (ok. 3 × 2 × 7 cm) i maczamy w szklance roztworu. Następnie lekko wyciskamy nadmiar wody i pocieramy wieczka komórek czerwiowych. Małe krople roztworu na wieczkach to krótkoterminowy nośnik substancji czynnej, która zabija roztocza wylęgające się z komórek wraz z młodymi pszczołami. Łączna powierzchnia leczonych komórek czerwiowych nie powinna przekraczać 10 dm².
Fumigacja: Wieczorem tego samego dnia należy przeprowadzić fumigację pszczół w celu zabicia roztoczy obecnych na pszczołach.
Co warto zrobić?
Warto pamiętać, że dokładne terminy działań mogą się różnić w zależności od lokalizacji. Powinniśmy brać pod uwagę temperaturę oraz zakwit drzew i roślin w okolicach uli, co pomoże nam określić, kiedy jest odpowiedni czas na wykonywanie działań pszczelarskich.
Wiosenne przeglądy z naciskiem na zasoby, rozwój czerwiu i usuwanie złych plastrów
Podczas wiosennego przeglądu rodzin pszczelich w ulach na ramkę 39 × 24 cm (miara Adamca) ważne jest skupienie się na następujących punktach:
Zbadaj górny korpus, który na razie odłóż na bok. Podczas podnoszenia i odkładania górnego korpusu zwróć uwagę, czy istnieje w nim zasklepiony czerw.
Przeprowadź przegląd dolnej nadstawki. Jeśli stwierdzisz, że plastry przy ściankach ula są zagrzybione, muszą zostać bezwzględnie usunięte. Jako trzeci plaster od ścianki umieść ramkę budowlaną. Ta ramka ma kilka zastosowań. Przede wszystkim służy do rozwoju i hodowli trutni w silnych rodzinach z dobrymi cechami genetycznymi. Odgrywa także ważną rolę w biologicznym zwalczaniu roztocza Varroa destructor. W drugiej połowie czerwca w tej ramce zazwyczaj znajdują się już zbudowane plastry trutowe z czerwiem, często już zasklepionym.
Wyrzucając plastry z trutowiną, pozbywasz się dużej ilości roztoczy, które preferują czerw trutowy od robotniczego. Jeśli usunąłeś dwie puste ramki, umieść jeszcze jedną ramkę z węzą w odpowiednim miejscu w nadstawce, ale nie w czerwiu.
W górnej nadstawce, jeśli rodzina jest w ciepłym ustawieniu, pierwsza para plastrów od wlotu może być pusta. W takim przypadku zamień je na plastry z zapasami, które przenieś z przeciwnej strony nadstawki. Jeśli obok czerwiu znajduje się pusty plaster, zastąp go zapasowym, aby oszczędzić pszczołom pracy przy przenoszeniu zapasów.
Wiosenne przeglądy w ulach z nadstawami o małej wysokości, np. 2/3 Langstroth
W ulach z małymi nadstawami, jak 2/3 Langstroth, zwykle rodziny zimują w czterech nadstawkach. Podczas wiosennych przeglądów usuwamy całą dolną nadstawkę, gdzie znajdują się najstarsze plastry. Z drugiej nadstawki (od dna) wybieramy spleśniałe plastry i zastępujemy je ramkami budowlanymi, które umieszczamy w samym środku nadstawki. Rodzina jest teraz umieszczona w 3 nadstawkach 2/3 Langstroth, co stanowi taką samą powierzchnię plastrów, jak dwie nadstawki 39 × 24.
Podczas oglądania uli od dołu można zauważyć, gdzie znajduje się gniazdo z czerwiem. Większość pszczół ma wystarczające zapasy dzięki ilości cukru, który przepracowały jesienią. Około dwóch tygodni później, zwykle pod koniec marca, zwracam czwartą nadstawkę z miodowymi suszami, które pozostały po miodobraniu. Oznacza to, że zapasy zimowe z trzeciej nadstawki nie mają praktycznie żadnych szans trafić do miodu w tym roku. Dostarczam pszczołom przestrzeń w czterech nadstawkach. W trakcie sezonu dodaje się piątą i szóstą nadstawkę przeznaczoną na miodobranie. Kratki, która miałaby oddzielać rodnię i miodnię, nie używam.
Wspieranie hodowli trutni w silnych rodzinach z dobrą genetyką
Ponad 20 lat temu podjęliśmy kluczową decyzję, która poprawiła jakość matek odchowywanych w rodzinach pszczelich oraz pomogła zachować „wysoką jakość” materiału pszczelarskiego na naszych stacjach. Na przełomie marca i kwietnia umieszczam trutowe suche plastry bezpośrednio w rodni najsilniejszych rodzin w ulach Langstroth (trzecia nadstawka od dołu) lub je umieszczam w pełni lata. To umożliwia matkom rozpoczęcie składania jaj do trutowych plastrów już wczesną wiosną. Ważne jest, aby poczekać około 40 dni od złożenia jajka do dojrzewania trutni. Jeśli matka zacznie składać jaja do trutowego plastru pod koniec marca, do połowy maja mija około 45 dni. Pierwsze młode matki (wygryzające się między 5 a 12 maja) prawdopodobnie zostaną zapłodnione przez trutnie z wysokiej jakości, silnych rodzin pszczelich. Dlatego też w ulach z ramami o miarze 39 × 24 (miara Adamca) w górnej nadstawce umieszczaliśmy ramki budowlane i w górnej części wstawialiśmy trutowe suche plastry. Jest to blisko gniazda z czerwiem, dzięki czemu matka ma prawie natychmiastową możliwość składania jaj (zależnie od pogody i siły danej rodziny pszczół). W połowie maja jest bardzo prawdopodobne, że trutnie będą dojrzałe.
Stymulacja, dostarczanie pyłku i wody rodzinom pszczelim
Kluczem jest posiadanie silnych i zdrowych rodzin pszczelich, które były wystarczająco dokarmione jesienią, aby nie cierpiały z powodu braku czegoś, co jest naszą winą. Możemy wspierać rodziny pszczele regularnie sadząc krzewy i drzewa dostarczające pyłek w okolicach pasiek oraz wysiewając rośliny pyłkodajne tam, gdzie to możliwe. W ten sposób możemy zwiększyć dostępność pyłku dla rodzin pszczelich.
Woda jest kluczowa
W czasie niepogody, kiedy temperatury są niskie, pszczoły mają tendencję do opuszczania ulów, a wiele z nich nie wraca do ula w trudnych warunkach pogodowych. Niektórzy pszczelarze, którzy mają ule w pobliżu swoich domów, regularnie od połowy marca dostarczają pszczołom wodę przy użyciu strząsnika. Codziennie dostarczają około 2,5 decylitra wody. Chociaż jest to pracochłonne, wierzą, że to się opłaca. Ważne jest również, aby przygotować miejsce na wodę w pobliżu stanowiska pszczół, tzw. poidło, które z pewnością im pomoże.
Namiastki pyłku
Jeśli chodzi o dostarczanie pyłku oraz namiastki pyłku, trudno ocenić, z czego i jak są one wytwarzane. Często mówi się o niedoborze pyłku dla rodzin pszczelich, zwłaszcza podczas późnowiosennego rozwoju, i w niektórych regionach jest to uzasadniona obawa. Jest pewne, że dodatek pyłku pszczołom pomoże. Podanie ciasta pyłkowego na przedwiośniu z pewnością nie zaszkodzi.
Parafinowanie nadstawek, wytapianie wosku
Po usunięciu dolnej nadstawki ze starymi plastrami, ważne jest przetworzenie suszu. Najlepiej to zrobić w marcu, aby nie stały się one miejscem schronienia dla barciaków.
W tym samym kociołku, którego używam do wytapiania suszu, również przeprowadzam parafinowanie nadstawek, dna i drewnianych części. Stopniowo umieszczam parafinę w pustym kociołku, który rozgrzewam do temperatury 150-160°C.
Do rozgrzanej parafiny wkładam drewniane jednościenne nadstawki. Są one trzymane w parafinie przez około 6 minut, dzięki czemu są one dezynfekowane i uzyskują ochronę przed warunkami atmosferycznymi. Ze względu na wysoką temperaturę, parafina dobrze wnika w drewno. Nie martwię się, że dostanie się do wosku. Jednak należy pamiętać, że parafinowania nie można przeprowadzać na plastikowych ulach lub izolowanych nadstawkach.
Podczas tej pracy ważne jest, aby zadbać o siebie, ponieważ pracujemy z materiałem łatwopalnym o temperaturze 160°C! Należy przestrzegać zasad bezpieczeństwa.
Na podstawie artykułu Pavla Konečnego z czasopisma „Včelařství”.
